Gow dys y chummal
Çhengey: GV
Kione-lhiattee

Yn ennym

Cre ta Rodmena çheet er

Ta Rodmena kiangley daa ockle classicagh Pershagh, rūd (lhiannoo villish) as mīnā (fastee gorrym nyn niaul). Lhaiht ry-cheilley, ta’n ennym çheet er “lhiannoo yn aer gorrym”.

رودمنا

Rodmena ROD-meh-nah

“lhiannoo jeh speyr gorrym niau”

رود

rūd

paa, mac ny inneen

مینا

mīnā

flaunys, y cruinney gorrym

Yn ansoor giare

رود · rūd

Rūd: yn lhiannoo ennoil

Ayns Pershish ghooghyssagh, she awin eh rūd (رود). Ta Pershish chlassicagh jannoo ymmyd jeh'n 'ockle chammah son streng lewt, son arrane, as son paitchey. Ta fockleyr Pershish-Baarle liorish Steingass lhiastaghey “mac ny inneen; aegid bwaagh as caarjoil”, as ta fockleyryn Pershish Dehkhoda, Moein as Amid cur bun er myr paitchey, mac ny inneen.[1][2]

زهی دولت مادر روزگار
که رودی چنین پرورد در کنار

S'mie shennayr moir ny h-eash,
ta lhiannoo lheid y lhiannoo ayns e roihaghyn.

Saadi, Bustān (1257), ayns moylley Muhammad ibn Saʻd[3]

Ta'n un fockle cowraghey Rudāba (رودابه), ben-phrinse Kabul ayns Shahnameh Ferdowsi, yn ard-skeeal Pershagh va currit ry-cheilley mysh 1010. Phoose ee Zāl as haink ee dy ve ny moir da Rostam, ard-ghaun-chied yn ard-skeeal. Ta'n ennym eck ry-lhaih myr rūd, “lhiggey”, as āb, “gloir”: yn lhiannoo soilsheanagh.[4]

مینا · mīnā

Mīnā: y cruinney gorrym-ghlass

She gorrym dowin yn aer eh Mīnā (مینا). Ta Steingass cur “heaven, sky, the azure vault”, clagh ghorrym ny cramman gless, as enammyl. She qasr-i mīnā eh yn aer hene, plaase mīnā.[1]

Ta'n fockle myrgeddin enmys mīnākārī, yn ellyn Iranianagh dy chovestey enamel daahit er metal, keird tradishoonagh ayns Isfahan as eh ny ghooanyn echey yn daah ta'n fockle cur sheese er.[7]

Lhaiht cooidjagh

“lhiannoo jeh speyr gorrym niau”

Currit rish y cheilley, ta'n daa 'ockle lhaiht myr un chooish jeh paitchey millish fo'n aer ghorm. She'n jalloo shen bun bun-chooishagh Rodmena.

Myr ennym-bashtee, ta Rudmina (رودمینا) ry-akin ayns rolleyn Eeraanagh jeh enmyn inneenyn lesh y cheeall “ben-phrinse”, shāhzādeh. Er-yn-oyr dy vel ny rolleyn nyn dreisht enmys cadjin as nagh vel ad çheet er fockleyr erbee, ta shin cur y cheeall shen myr ta'n tradishoon cur eh. She Rudāba yn aavuilley echey ayns lettyraght, y paitchey soilsheanagh va ny ben-phrinse er Kabul.[4]

Cre'n fa ren shin reih eh

Va RODMENA bunnit ayns Lunnin ayns 2025 liorish Farshid Ashouri, ta jeh kynney Eeraanagh. Daag eh yn Eeraan, as y cholught rahoil v'eh er hroggal ayns shen, er coontey yn smaghtey goanlysagh er seyrsnys loayrtys liorish y Islamic Revolutionary Guard Corps (IRGC). Hug eh ennym ass e hengey hene er e cholught noa, as trooid shen ta'n colught gymmyrkey yn eiraght shen stiagh ayns dagh nhee t'eh troggal.

She'n cheeall y bun-stundayrt ta shin cummal nyn obbyr rish. T'eh shirrey reddyn jeant lesh kiarail, er nyn meaghey liorish ny sleih ta jannoo ymmyd jeu, as troggit dy hannaghtyn.

Mychione RODMENA

Yn Eeraan, as y fockle Pershish

Hug ny Grecians Persai er ny Iranee. Ta Herodotus ginsh kys haink yn ennym orroo: phoose Perseus rish Andromeda, she Perses y mac oc, as “she veih'n Perses shoh hrog ny Persianee yn ennym oc”. T'eh myrgeddin cur sheese dy row ny Persianee enmyssey ad hene Artaei.[5]

She feayn-skeeal Greagagh y skeeal. Ta'n ennym çheet veih Pārsa, yn ennym Shenn-Pershish er pobble Cyrus Mooar as er nyn dùr 'sy neear yiass, queiggey Fārs jiu.[6]

Ta ny h-Eeraanee er n'enmyssey nyn çheer dy kinjagh Iran (ایران), veih'n Phershish Veanagh Ērān, troggit er yn ennym shenn-emshiragh va ny h-Eeraanee cur orroo hene. Ayns 1935 hir reealtys ny h-Eeraanee er reiltyssyn joarree “Iran” y ymmyd ayns co-reggyrt oikoil, as ayns 1959 ren eh shickyraghey dy vod y daa ennym ve ymmydit.[6]

Er fud y chlaare shoh ta shin gra Iran as Iranagh son y çheer as e pobble, ny h-enmyn t'ad ymmyd son ad hene, as Pershagh son y çhengey, Fārsi, as e lettyraght.

Gra as screeu eh

Fouarit ROD-meh-nah. Ayns screeuyn Pershish ta'n brand screeut رودمنا, lettyr er lettyr. Dy cadjin ta'n ennym-bashtee Rudmina screeut myr رودمینا, ta freayll yn ī liauyr jeh mīnā.

Ta nyn cowrey-ockle tayrnit lettyr er lettyr. Ta linney yn R roie fo'n ennym as girree myr slash roish yn A jerrinagh, as ta'n slash shen cowraghey ooilley duillagyn y voayl shoh.

Leighyn brand

Kyshtyn mychione yn ennym

Cre ta Rodmena çhyndaa?

She ennym Pershagh eh Rodmena, jeant ass rūd, “lhiannoo”, as mīnā, “stoyll ghorrym nyn niaul”. Ry-cheilley t'ad çheet er “lhiannoo yn niaul ghorrym”. Ta rolleydyn enmyn Eeraanagh cur da'n ennym Rudmina yn cheeall “ben-phrinse”.

Nee fockle Pershagh eh Rodmena?

Ta eh ny ennym jeant ass daa 'ockle Pershagh, rūd as mīnā, y daa jeu ry-gheddyn ayns fockleyryn as ayns feeleeaght Chlassicagh y Phersh. Ta'n ennym slane ry-akin ayns rollyn Iranagh dy enmyn churrit da sleih myr Rudmina.

Kys ta shiu gra Rodmena?

ROD-meh-nah, lesh y trimmid er y chied lhongane.

Kys ta Rodmena screeuit ayns Pershish?

رودمنا, lettyr er lettyr, ny رودمینا, yn screeuyn cadjin jeh'n ennym Rudmina.

Cre'n fa ta'n cholught enmyssit RODMENA?

Ta bun-eiraght Iranagh ec y chrooagh, Farshid Ashouri. Daag eh Iran, as y cholught rahoil v'eh er hroggal ayn, er coontey yn tranlaase dewil er seyrsnys yn ghlare ec y Islamic Revolutionary Guard Corps (IRGC), as hug eh ennym er e cholught noa 'sy ghlare echey hene. Ta'n ennym çheet er lhiannoo ennoil fo'n speyr gorrym-ghlass, as t'eh shassoo son obbyr jeant dy kiaralagh as troggit dy farragh.

Cre'n fa ta RODMENA gra Iran?

She Iran yn ennym ta Iranee cur er nyn çheer hene. Haink “Persia” stiagh ayns çhengaghyn Oarpagh trooid ny Grecians, hrog ad veih Pārsa, un ard jeh'n çheer. Ta shin gra Iran son y çheer as Pershish son y çhengey eck.

Bunyn

  1. [1] F. Steingass, A Comprehensive Persian-English Dictionary (1892), cooishyn rūd as mīnā. Digital Dictionaries of South Asia, University of Chicago.Steingass: rūd
  2. [2] ʻA.-A. Dehkhoda, Loghatnāmeh; M. Moein, Farhang-e Fārsi; H. Amid, Farhang-e Fārsi: entry رود, collected by Abadis.Abadis: رود
  3. [3] Saadi, Bustān (1257), toshiaght, ayns moylley Muhammad ibn Saʻd ibn Abu Bakr, verse 4. Ganjoor.Ganjoor: Bustān
  4. [4] Ferdowsi, Shahnameh: Rudāba, ben-phrinse Kabul, moir Rostam. Wikipedia, “Rudaba”.Wikipedia: Rudaba
  5. [5] Herodotus, Histories 7.61, dyndit liorish A. D. Godley (1920). Perseus Digital Library, Ollooscoill Tufts.Perseus: Histories 7.61
  6. [6] Wikipedia, “Name of Iran”, as ny taghyrtyn t’eh cur liorish.Wikipedia: Ennym yn Eeraan
  7. [7] Wikipedia, “Minakari”.Wikipedia: Minakari